شهروندی از جمله مفاهیم نو پدیدی است که به طور ویژه‌ای به برابری و عدالت توجه دارد و در نظریات اجتماعی، سیاسی و حقوقی جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.

مقوله شهروندی وقتی تحقق می‌یابد که همه افراد یک جامعه از کلیه حقوق مدنی و سیاسی برخوردار باشند و همچنین به فرصت‌های مورد نظر زندگی از حیث اقتصادی و اجتماعی دسترسی آسان داشته باشند.

به گزارش وبسایت مرکز مدافعان حقوق بشر؛ در چند سال اخیر گام های فراوانی برای تحقق حقوق شهروندی برداشته شده که در ادامه به برخی موارد آن میپردازیم:

  1. یکی از اصلی ترین نیازهای هر شهروندی در یک کلانشهری مانند تهران قطعا مقوله ایست به نام امنیت.چنانچه در ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است: هر کس حق دارد از زندگی و آزادی و امنیت شخص خویش برخوردار باشد.در این زمینه توسعه آتش نشانیها و کلانتریها و همچنین تعدد وجود مراکز هلا احمر برای کمک رسانی به موقع به امور غیر متقربه در دستور کار قرار گرفته است.هم چنین لوایحی مثل محدویت استفاده از سلاحهای سرد و پیشگیری قبل از وقوع جرم و اختلال در حال ابلاغ و تصویب است.
  2. توسعه فضاهای فرهنگی و هنری که از میان آن میتوان به تاسیس کتبخانه ها و سالنهای نقد کتاب و احداث باغ کتاب و گالریهای هنری،ساخت و ساز مساجد و ایجاد فرهنگسراهای متعدد که دارای کلاسهای آموزشی انواع هنرها مانند گلیم بافی،هنرهای تجسمی و عکاسی و سفالگری و کارهای گرافیکی و در مجموع باغ هنر اشاره کرد.همگی این امور به منزله گامهایی محکم برای تحقق ماده ۲۷ اعلامیه حقوق بشر است که در آن آمده است: هر کس حق دارد آزادانه در زندگانی فرهنگی اجتماع شرکت جوید و از اقسام هنرها استفاده کند.(لازم به ذکر است که طبق میثاق نامه فرهنگی اجتماعی دولتها باید ترویج بناهای علمی و فرهنگی را در دستور کار خود قرار دهند چرا که حق مشارکت در زندگی فرهنگی برای هر انسانی امری شناخته شده است.)
  3. استفاده بهینه از اوقات فراغت کودکان که در قالب کلاسهای فرهنگی ورزشی و اجتماعی انجام میشود.این کلاسها که غالبا در مدارس و فرهنگسراها و همچنین مهدکودکها دایر میشود علاوه بر شکوفایی استعدادهای فردی،به حوزه افزایش مهارتهای زندگی اجتماعی و آشنایی با حقوق خانواده توجه میشود و این امر علاوه بر کاهش رشد تخلفات دانش آموزی رعایت اصل ۲ اعلامیه جهانی حقوق کودک است که: کودک باید از حمایت ویژه برخوردار شود و امکانات و وسایل ضروری برای پرورش بدنی، فکری، اخلاقی و اجتماعی وی به نحوی سالم و طبیعی و در محیطی آزاد و محترم توسط قانون یا مراجع ذیربط در اختیار وی قرار گیرد. هم چنین با برگزاری این نوع از برنامه ها آماده سازی کودک برای داشتن شخصیتی مفید در جامعه کلید میخورد.
  4. بند ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداری جلوگیری از ایجاد و تاسیسی همه اماکن که به نحوی از انحا موجب بروز مزاحمت و مخالف اصول بهداشت و  در راستای تخریب محیط زیست است را از وطایف شهرداریها میداند،در راستای تحقق این قانون میتوان به انتقال زندانها از مرکز شهر مثل زندان قصر و همچنین جلوگیری از تاسیس کارخانجاتی که آلودگی صوتی دارند اشاره کرد.همهگی این امور به معنای اجرای ماده ۱۲ میثاق نامه حقوق فرهنگی اجتماعی است که در آن آمده است: دولتهای عضو این میثاق حق هر فرد را برای دستیابی و برخورداری از بالاترین وضعیت سلامت جسمی و روحی، برسمیت می شناسند. بهبود تمام جوانب بهداشت محیط (زیست) و بهداشت صنعتی  باید مورد توجه ویژه قرار بگیرد.
  5. ۵٫     حقوق شهروندی ابعاد مختلفی دارد که شامل موارد سیاسی، مدنی، قضایی است.در این بین زندانیانی که اوقات خود را مجبور به گذران در زندانها هستند،باید مورد توجه ویژه قرار بگیریند،چرا که نظام ندامتگاه باید متضمن برخوردی انسانی با همه افراد تحت پوشش خود و روشهای مناسب تربیتی برای آماده سازی افراد برای ورود مجدد به جامعه است.به ذرث قاطع میتوان گفت که آموزش مهارت‌های زندگی کتابخوانی و فعالیت‌های قرآن‌محور برای تقویت باورهای معنوی در حال اجرا است. به این موارد باید توسعه تربیت بدنی و ورزش را هم اضافه کرد که محرک خوبی برای آماده سازی افراد برای انجام فعالیتهای فوق است.


منبع : مرکز مدافعان حقوق بشر